Franchising Hakkında Bilgiler

Franchising Nedir?
Franchising, tanınmış üreticilerin ürettikleri mal veya hizmetleri bir sözleşme karşılığında bağımsız girişimcilere aktararak tüketicilere ulaştıkları bir işletme modelidir. Bir franchising sisteminde temel olarak iki taraf bulunur. Bu taraflardan ilki Franshise veren (Franchisor); ikincisiyse franchise alandır (franchisee).

-- Sponsorlu Bağlantılar --

Franchisor, kendisi ve bireysel franchisee’lerinden oluşan franchising sisteminin kurucusu ve uzun vadeli koruyucusudur. Franchisee, doğrudan veya dolaylı bir malı bedel karşılığında franchisor’ın ticari adını ve hizmet markasını, iş görme ve teknik yöntemlerini kullanma hak ve zorluğunu, taraflar arasında bu amaçla yapılan yazılı bir franchise anlaşmasının süresi ve kapsamı içinde devamlı olarak alacağı ticari ve teknik destek ile üstlenir.

Franchise Bulurken Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler
Amerika’da franchising senede 800 milyar dolarlık bir iş stratejisini oluşturuyor. Franchising ile alınamayacak neredeyse hiçbir ürün veya servis yok.Bunun yanında bu ürün veya servislerden birine sahip olmak girişimci olmak için iyi bir deneyim olarak görünüyor.
IFA ( Enternasyonal Franchise Kurumu) franchising’ le ilgili en önemli kurumdur. IFA ve San Diego danışmanları franchise yapılacak bir ürün ararken yapılması ve yapılmaması gereken şeyleri bizler için araştırmışlar.

Yapılması Gerekenler

  • Olabildiğince franchise ile konuşun.
  • Franhisorlerle görüşün.
  • Franchisingle ilgili mümkün olduğu kadar çok danışmanla görüşün.
  • Birçok soru sorun, hiçbir soru önemsiz değildir.
  • Aynı alanda bulunan franchising sistemlerini karşılaştırın.
  • Kendinizi geliştirin. Kendinizi işin gereklerini yerine getirebilecek düzeye, güvene getirin.
  • Bütün sözleşmeleri iyice okuyun ve her koşulu iyice bilin.
  • Franchise memurlarının ve yöneticilerinin geçmişini ve deneyimlerini araştırın.
  • Araştırın. Ne kadar çok bilirseniz sizin için karar vermek o kadar kolay olur. Sizden başka kimse bu işin size uygun olup olmadığını bilemez.

Yapılmaması Gerekenler

  • Acele etmeyin. Kısa kesilen bir araştırma herşeyin kötü gitmesine neden olabilir.
  • Profesyonellerle temasta olun. Eğer onlarla temasta olmazsanız önemli kararlardan mahrum kalabilirsiniz.
  • Mali durumunuzu aşmayın. Kendinizi fazladan çıkacak harcamalara hazırlayın.
  • Herkesin lafını takmayın. Bu sizin yatırımınız ve riskiniz.
  • Karşınıza ilk çıkan işe atlamayın kendi istediğiniz işi seçin.

İşletmeler Niye Franchise Verir?
Bu soruyu ufak bir örnekle cevaplamak daha doğru olur. İstanbul`un herhangi bir semtinde bir dürümcü açtığınızı farzedin. Dürümcü açıldığı zamandan itibaren çok iyi iş yapmaya başladı ve size çok para kazandırdı. Kazandığınız parayla başka bir semtte birtane daha açtınız. Ve sonra bir tane daha… Belli bir süre sonra açtığınız şubelerle başa çıkamadığınızı farkettiniz. Büyümek istiyor fakat işletin yoğunluğu size daha başka dükkanlarla ilgilenmenize izin vermiyor. İşte bu noktada franchising devreye giriyor. İşletmeci belirli bir ücret ve kardan yüzde karşılığında belirli kurallar ve anlaşmalar çerçevesinde bir girişimcinin dürümcü dükkanı açmasına izin veriyor. Böylece siz bir franchisor haline geliyorsunuz.

Avantajları
Bir girişimci için sıfırdan bir marka yaratmak yerine franchising’den yararlanmanın birçok avantajları vardır.

  • Franchising sayesinde girişimci, franchise veren firma tarafından eğitilerek kısa sürede konusunda bilgi ve deneyim sahibi olur. Bu da girişimciye zaman kazandırır. Ayrıca tecrübesizlikten uğrayabileceği zararları başından engellemiş olur.
  • Franchising, girişimcinin kendi işini kurarken kaybedeceği zamanı ve enerjisini minimize eder. Üstelik çok daha düşük bir maliyetle.
  • Girişimci, sıfırdan başlasa oluşturması belki yıllar sürecek müşteri potansiyeline Franchising sistemi sayesinde hemen sahip olur.
  • Franchising sistemi ile çalışan girişimcilerin hepsine franchise veren işletmeye ait danışmanlar yardımcı olur. Bu sayede iş dünyasına yeni adım atan bir girişimcinin finansal olarak istihdam edemeyeceği profesyonellerle beraber çalışma şansı olur.
  • Girişimcinin satmaya başlayacağı marka hedef tüketici tarafından zaten bilindiği için hiçbir zorluk çekmeden ürünü rahatlıkla satabiliyor.

Franchising Sisteminin Franchisee Açısın­dan Sakıncaları

  • Yaratıcılığı öldürür.
  • Franchisor’ın koyduğu bir takım kurallara ve kısıt­lamalara uyma zorunluluğu vardır.
  • Sözleşme aşamasında yeterli araştırma yapılmadı­ğında, kârın önemli bir kısmı Franchisor’a gider.
  • Sözleşme konusu ürünün yaygın kullanımı giriş aidatlarını yükseltir.
  • Anlaşma gereğince Franchisor’dan alınması sorun­lu bazı ürünlerin piyasada daha ucuza temin edilebiliyor olabilir.
  • Sözleşmelerde boşlukların olması durumunda sis­tem franchisor lehine çalışabilir.
  • Franchisor işletmelerin franchise’ye güvensîzliği, sözleşme ile sağlanan hak ve imkanların sınırlı tutulmasına neden olur. Bu durumda taraflar arasında sürtüşmeler doğabilir.

Franchising sisteminin Franchisor açısın­dan sakıncaları

  • Sisteme giriş aidatlarının bazen tahsil edilememesi söz konusu olmaktadır
  • Franchisee işletmelere sağlanan malların bedellerinin tahsilinde güçlükler söz konusu olabilir.
  • Franchisee işletmelerin sistemin sağlayacağı yarar­ları tek taraflı olarak Franchisee veren işletmeden beklemeleri, işbirliği anlayışını zedelemektedir.
  • Başarı ve kalitesi kanıtlanmış bir marka veya isim Franchisee’nin hatalı faaliyetleri sonucunda zarar göre­bilir.

Franchising’in Türkiye ve Dünya Tarihi
Bundan daha önce 1800’lü yılların sonlarına doğru franchising benzeri uygulamalar Singer’le başlamış olsada, franchising İlk olarak 1950’lerde yaygın olarak uygulanmaya başlandı. Bir hamburger restoran zinciri olan Wimpy, İngiltere’de kurulan ilk işletme sistemi franchising’i idi.

Ülkemizdeyse franchising ilk defa 1985 yılında McDonald’s ile başlamıştır. Sonraki yıllarda McDonald’s ı Wendy’s, Kentucky Fried Chicken ve Pizza Hut gibi markalar izledi. Türkiye’de franchising en çok 90’lı yıllarda ilerledi. Fakat ilk zamanlarda tecrübesizlik ve yanlış kararlar yüzünden Baskin Robbins, Jani King gibi dünyaca ünlü pek çok marka açtıkları yerleri teker teker kapadı. Bugün ülkemizde franchising sistemiyle çalışan zincirlerin sayısı 150’yi bulmuş; işletmelerin sayısıysa 2000’e ulaşmıştır.

Franchising’le İlgili İlginç Veriler

  • Pizza Hut tarafından yapılan bir araştırmada müşterilerin yüzde 90’nın pizzanın etrafındaki kırıntıları yemediği ortaya çıkmış.
  • Taco Bell restoranlarına her hafta 55 milyon müşteri geliyor.
  • Her işgünü Super 8 Motel zincirine yeni bir halka ekleniyor.
  • McDonald’s restoranlarına günde 40 milyon müşteri geliyor.
  • Dünyada hergün 4.6 milyon adet Whopper satılıyor.
  • Amerika’da 55 milyonun üzerinde köpek var. Amerikalı tüketiciler köpek ve kedi mamalarına her yıl 11 milyar doların üzerinde para harcıyor.
  • Yılda 325 milyon bardaktan fazla kahve satan 7-Eleven şubelerinde her saniye ortalama 10 bardak kahve tüketiliyor.
  • Amerika işgücünün yüzde 8’i iş hayatlarına McDonald’s’ta başlamış.
  • Dünyanın bir numaralı video shop zinciri Blockbuster’ın sadece Amerika’da 38 milyon kartlı üyesi var. Dakkikada kiralanan film sayısıysa bin 500.
  • Arthur Andersen tarafından yapılan bir araştırmada franchise alanların beş yıl içerisinde sadece yüzde üç’ünün sistemden çıktığı ortaya çıkıyor. Halbuki bu rakam kendi işini yapanlarda yüzde 62.2 civarında.